Wat gebeurt er als je geluid ordent aan de hand van rekenkundige principes? Dan ontstaat muziek. Wat gebeurt er als je muziek verrijkt met je eigen woorden? Dan ontstaat er grote betrokkenheid ten aanzien van het toepassen van de kennis die je op school hebt meegekregen. En muziek? Dat blijkt zoveel meer te zijn dan noten lezen en een instrument bespelen.

Muziek = taal + rekenen

Muziek = Taal + Rekenen (2016-19) is een meerjarenprogramma voor groep 1 t/m 8, waarin muziek wordt ingezet om bij te dragen aan het leerproces van taal en rekenen. Dit programma is ontwikkeld in opdracht van de afdeling Kunst- en Cultuureducatie van De VAK in Delft, vanuit een behoefte om muziek toegankelijk te maken voor alle scholen en meer te betekenen voor kinderen die zelden of nooit in aanraking komen met muziek en andere kunstuitingen.

De M= T + R-lessen zijn ontwikkeld vanuit de overeenkomsten tussen muziek, taal en rekenen.

Leerlingen ontdekken de bouwstenen waaruit zowel muziek als taal en rekenen zijn opgebouwd, namelijk: patronen, ritme en symbolentaal, en kunnen deze inzichten ook gebruiken bij anderen vakken en leergebieden. Ze ervaren hoe leuk leren is, wanneer je zelf dingen mag onderzoeken en de uitkomst van de les mag bepalen. Deze ervaring kan een groot effect hebben op de basishouding van kinderen ten aanzien van leren.
Leerlingen en leerkrachten ervaren geen drempel om mee te doen aan deze lessen, omdat muziek benaderd wordt als ‘georganiseerd geluid’. Er is geen ervaring met muziek vereist om de lessen te geven of om mee te doen. Alle leerlingen en leerkrachten kunnen zich in deze lessen verbinden met muziek. 

Het programma is in samenwerking met vier Delftse basisscholen ontwikkeld, in alle groepen getest, geëvalueerd en bijgesteld.

Kasperkovitz beleidsonderzoek en advies (2018) monitorde het effect van de lessen op de kinderen en leerkrachten. Hieruit kwam een grote betrokkenheid en eigenaarschap van de leerlingen bij de lessen naar voren en een groot enthousiasme van leerlingen en leerkrachten om op deze manier te werken.
In samenwerking met Hanze Hogeschool Groningen, Pabo Rotterdam en Delftse scholen ontwikkelden we een coachingsprogramma voor leerkrachten voor deze manier van werken in de klas, op basis van de Talentenkrachtaanpak die video-interaction coaching als methode gebruikt voor Wetenschap & Technieklessen.

Een team van kunstdocenten is getraind en gecoached om op deze manier van werken met leerlingen en leerkrachten.

In schooljaar 2019-2020 stond voor alle groepen 3 en 4 in Delft een M= T = R-workshop geprogrammeerd in het KUNSTklik-aanbod van DOK kunst- en cultuureducatie.

M = T + R betekende voor het team Kunst- en Cultuureducatie van De VAK een andere manier van werken. Het team ontwikkelde nooit eerder lessen voor het onderwijs vanuit de overeenkomsten tussen kunst en onderwijs. M= T + R versterkte inhoudelijk de verbinding van kunst en cultuur met het hart van het onderwijs.

Ook had de didactiek van de M= T + R- lessen een positieve invloed op de werkwijze van het team, ook in andere programma’s voor het onderwijs.

Wolf Brinkman
Concept-ontwikkeling

Miriam Bosman
Projectleiding

Ann Meijer
Ontwikkelaar

Angelina Engels
Ontwikkelaar

Evert Bisschop Boele
Lector kunsteducatie van Hanzehogeschool Groningen – partner ontwikkeling coachingsprogramma leerkrachten

Ellen de Vugt
Docent Pabo Hogeschool Rotterdam – onderzoekster ontwikkeling coachingsprogramma leerkrachten